6η Μαρτίου: Πανελλήνια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού!

pq4bmr9s-1407330605

Όταν άκουσα ότι ένας μαθητής μου υπήρξε θύμα bullying, τα έχασα. Στα σεμινάρια που κάνουμε σε μεγάλο πολιτιστικό ίδρυμα, στα πλαίσια του οποίου τον γνώρισα, διαπίστωσα πως πρόκεται για ένα παιδί με ασυνήθιστη ευφυία, ευρυμάθεια, ευγένεια και ταλέντο, ένα παιδί που είναι ήδη σπουδαίος άνθρωπος και θα εξελιχθεί, κατά την εκτίμησή μου, σ’ έναν ενήλικα που θα παράξει έργο σημαντικό για όλους μας.

Αυτό το παιδί (αδυναμία επίσης και μεγάλων καλλιτεχνών) στο σχολείο του περνάει πολύ άσχημα. Κάποιοι συμμαθητές του τον έβριζαν, τον έφτυναν (κυριολεκτικά), τον κλωτσούσαν και τον αποκαλούσαν με διάφορα βλακώδη παρατσούκλια. Συμπεριφορές που ο ίδιος δεν αποκάλυπτε για πολύ καιρό ούτε στους γονείς του. Προσωπικά τον κοίταζα αποσβολωμένη, όταν μετά από 3 χρόνια με εμπιστεύτηκε και μου είπε κάποια από τα περιστατικά, ακριβώς γιατί δεν μπορούσα να φανταστώ ούτε έναν τρόπο που θα μπορούσε ο ίδιος να προκαλέσει, εκτός βέβαια από το να είναι απλώς ο υπέροχος εαυτός του.

Κι αυτό ισχύει και για κάθε παιδί που θα πρέπει να αναπτύσσεται και να εκφράζει ελεύθερα αυτό που είναι, χωρίς να διατρέχει τον οποιοδήποτε κίνδυνο. Γιατί το ποιός θα πέσει θύμα bullying είναι κάτι εντελώς αστάθμητο και δεν έχει να κάνει με το “θύμα”, αλλά με τον “θύτη”.

verbal_abuse_by_wiggle777-d36tkyfΘύματα δεν γίνονται τα παιδιά επειδή είναι “αδύναμα” ή εσωστρεφή ή nerds, όπως βλέπουμε στις ταινίες, θύμα μπορεί να είναι εν δυνάμει κάθε παιδί. Κάθε παιδί που θα τύχει να βρεθεί απέναντι από ένα άλλο παιδί πολύ τραυματισμένο από το δικό του οικογενειακό περιβάλλον. Να βρεθεί δηλαδή απέναντι σε έναν “θύτη” που αναπαράγει γνώριμες συμπεριφορές ή που μετέρχεται ακόμα και βίας προκειμένου να αποσπάσει λίγη προσοχή.

Η 6η Μαρτίου είναι λοιπόν αφιερωμένη σε δράσεις κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού. Ο όρος “Bullying” περιγράφει “μια κατάσταση κατά την οποία ασκείται εσκεμμένη, απρόκλητη, συστηματική και επαναλαμβανόμενη βία και επιθετική συμπεριφορά με σκοπό την επιβολή, την καταδυνάστευση και την πρόκληση σωματικού και ψυχικού πόνου σε μαθητές από συμμαθητές τους, εντός και εκτός σχολείου” σύμφωνα με τον επίσημο ορισμό.verbal-abuseΤο bullying δεν είναι απλώς μια έκφραση επιθετικότητας, που είναι εγγενής στη φύση του ανθρώπου, άρα και στα παιδιά, τα οποία μπορεί π.χ να τσακωθούν πάνω στο παιχνίδι ή να ανταλλάξουν μια κουβέντα. Το Bullying στοχεύει να πονέσει το θύμα και να το απομονώσει. Ενέχει πρόθεση και επαναλαμβάνεται.

Επιπλέον, πρόκειται για ομαδικό φαινόμενο που δεν αφορά μόνο εκείνον που εκφοβίζει και εκείνον που εκφοβίζεται, αλλά και το σύνολο των παιδιών που παρακολουθούν τις σκηνές βίας ή γνωρίζουν γι’ αυτές και καλούνται να επιλέξουν “στρατόπεδο”, ακολουθώντας συνήθως -ακόμα και δια της σιωπής τους- τον ισχυρότερο, από φόβο. “Κανένας δεν με υπερασπίστηκε. Συμμετείχαν και άλλοι και όσοι δεν συμμετείχαν ενεργά, δεν “μπλέχτηκαν”” δηλώνει η 16χρονη Rebecca Parkin σε δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας Sunday Times.  Η έλλειψη αντίδρασης από τους συμμαθητές της ήταν εκείνο που κατά τη γνώμη της την τραυμάτισε περισσότερο κι από τις επιθέσεις που δέχτηκε (όπως να της πετάνε φαγητά και νερό στο πρόσωπο ή να την χτυπάνε έξω από το σχολείο). “Στο τέλος δεν θα θυμόμαστε τις λέξεις των εχθρών μας, αλλά τη σιωπή των φίλων μας” είχε πει κάποτε ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ.

Οι μορφές της βίας ποικίλλουν. Μπορεί να πρόκειται για σωματικό εκφοβισμό που προκαλείται με τραυματισμό, σκουντήματα, δαγκωνιές και κλωτσιές. Μπορεί να γίνεται με εκβιασμό με τον οποίο ο θύτης αποσπά προς όφελός του χρήματα και αντικείμενα ή εξαναγκάζει το θύμα σε αντικοινωνικές πράξεις. Μπορεί να είναι λεκτικός και να πραγματοποιείται με εκφορά χλευαστικών σχολίων, ειρωνείας και χρήση παρατσουκλιών. cyberbullyΜπορεί να είναι ηλεκτρονικός με ανάρτηση χυδαίων φωτογραφιών και σχολίων στις σελίδες κοινωνικής δικτύωσης του θύματος ή χρήση των λογαριασμών του από τον θύτη που κλέβει τους κωδικούς του και χειρίζεται τον λογαριασμό του θυμάτος στο fb ή το mail του, αποστολή κακόβουλων sms και mms τόσο προς το ίδιο το θύμα, όσο και προς τους φίλους του.

Επιπλέον, ο εκφοβισμός μπορεί να είναι ρατσιστικός ή σεξουαλικός, στοχευμένος αντίστοιχα στην καταγωγή, το χρώμα και τη σεξουαλικότητα του παιδιού.

Κοινώς, το bullying μπορεί να κάνει τη ζωή ενός παιδιού εφιάλτη προκαλώντας σοβαρά τραύματα στο σώμα και στον ψυχισμό του κι επηρεάζοντας τις επιδόσεις του στο σχολείο. Αξίζει να σημειωθεί πως σύμφωνα με έρευνες το 45% των εφήβων από 13- 18 ετών έχει δεχθεί επίθεση στη Μ. Βρετανία, 61% των οποίων και σωματική.

stop-bullyingΣτην Ελλάδα, το ποσοστό των μαθητών που έχει δεχθεί κάοιου είδους επίθεση υπολογίζεται στο 10-15%, ενώ πάνω από το 5% είναι όσοι ασκούν βία, με τα αγόρια να εμπλέκονται συχνότερα, σε αναλογία 3 προς 1, σύμφωνα με στοιχεία του Δικτύου κατά της βίας στα σχολεία.

Δέκα συναντήσεις των 90 λεπτών προτείνει το KiVa, ένα πρόγραμμα σχεδιασμένο από το University of Turku στη Φιλανδία με χρηματοδότηση του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, για την πρόληψη και την αντιμετώπιση φαινομένων bullying. Στο πλαίσιο του προγράμματος δίνεται έμφαση για παράδειγμα και στη στάση που κρατούν οι “τρίτοι”, τα υπόλοιπα παιδιά που από θεατές θα πρέπει και εκείνα να αναλάβουν δράση. Nα αντιδράσουν στις επιθέσεις και να πουν στους θύτες να σταματήσουν, όπως και να ενημερώσουν τους υπεύθυνους του σχολείου για κάθε περιστατικό. Είναι επίσης εκείνοι που καλούνται να γράψουν μηνύματα συμπαράστασης, αλλά και καλά σχόλια στα παιδιά που δέχονται ηλεκτρονικά επιθέσεις, ενημερώνοντας και πάλι τους αρμόδιους φορείς.

Το σχολείο είναι άλλωστε μία κοινωνία, στην οποία από νωρίς θα πρέπει τα παιδιά να μαθαίνουν τις ευθύνες τους ως πολίτες και ως συν-διαμορφωτές της κατάστασης που επικρατεί γύρω τους. Οι περισσότερες χώρες έχουν αναλάβει δράση δημιουργώντας φορείς και ενημερωτικούς κόμβους για παιδιά, γονείς και δασκάλους, ενώ έχουν μάλιστα δημιουργηθεί ακόμα και anti-bullying καρτούν και ηλεκτρονικά παιχνίδια poy μπορούν να αποτελέσουν μια καλή αφορμή για συζήτηση στο σπίτι και στο σχολείο. Συζητήσεις που θα πρέπει να γίνουν πριν καν υπάρξει ούτε ένα περιστατικό.

Μπορείτε να μάθετε περισσότερα εδώ:

http://www.antibullyingnetwork.gr

http://www.antibullying.gr

http://www.apa.org/helpcenter/bullying.aspx

http://www.stopbullying.gov (εκεί θα βρείτε και πολύ ενδιαφέροντα βιντεάκια με κινούμενα σχέδια για παιδιά)

Ενδείξεις ότι ένας μαθητής εκφοβίζεται στο χώρο του σχολείου:

• Επιστρέφει στο σπίτι με σκισμένα ρούχα ή χωρίς να έχει μαζί όλα τα ρούχα του ή έχοντας χάσει κάποια από τα πράγματά του

• Αναφέρει πως χάνει αντικείμενα όπως βιβλία, ηλεκτρονικές συσκευές, ρούχα και κοσμήματα

• Έχει ανεξήγητους τραυματισμούς

• Παραπονείται συχνά ότι έχει πονοκέφαλο ή στομαχόπονο ή ότι νιώθει άρρωστος

• Έχει δυσκολία με τον ύπνο και βλέπει συχνά άσχημα όνειρα

• Παρουσιάζει αλλαγές στις διατροφικές του συνήθειες

• Προκαλεί αυτοτραυματισμούς

• Δεν έχει διάθεση να επικοινωνήσει με συμμαθητές του

• Δεν συμμετέχει σε κοινές δραστηριότητες με συμμαθητές του

• Χάνει το ενδιαφέρον του για τα μαθήματα και εμφανίζει απότομη ή σταδιακή πτώση της επίδοσής του στο σχολείο

• Είναι λυπημένος, μελαγχολικός, θυμωμένος, αγχωμένος όταν βρίσκεται στο χώρο της κατοικίας του

• Εκφράζει απαξιωτικές σκέψεις για τον εαυτό του

• Έχει λιγότερους φίλους από ό,τι συνήθιζε να έχει στο παρελθόν

• Αποφεύγει να πάει σε συγκεκριμένα μέρη

• Αντιδρά με διαφορετικό τρόπο από ό,τι συνήθιζε στο παρελθόν

Ενδείξεις ότι ένας μαθητής εκφοβίζει στο χώρο του σχολείου:

• Εκδηλώνει συχνά βίες συμπεριφορές

• Εμπλέκεται σε σωματικούς ή λεκτικούς καυγάδες με άλλους

• Έχει στην κατοχή του χρήματα ή νέα αντικείμενα, ο τρόπος απόκτησης των οποίων δεν είναι εύκολα εξηγήσιμος

• Με ευκολία κατηγορεί άλλους

• Δεν αποδέχεται τις ευθύνες που απορρέουν από τις πράξεις του

• Έχει στενούς φίλους που εκδηλώνουν επιθετικές και βίαιες συμπεριφορές στο χώρο του σχολείου

Ευχαριστούμε για ακόμα μία φορά τη δημοσιογράφο Μελίνα Σιδηροπούλου για το υπέροχο άρθρο της και την μοναδική της συμβολή στο blog μας στην ενότητα “Μία ημέρα, ένας (καλύτερος) κόσμος”.

Η ομάδα του www.sunnyside.gr 

Comments

comments


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>