21 Μαρτίου: Παγκόσμια Ημέρα Κουκλοθέατρου

maxed-out-puppetry-800x510H δική μας γενιά να θυμάται έντονα τη Mrs Piggy και τον πράσινο έρωτά της, τον Kermit, όπως και το τρελό δίδυμο των ηλικιωμένως σχολιαστών που καθόντουσαν στο θεωρείο και κατακεραύνωναν όλους με τις φαρμαρμακερές του ατάκες.

images-5Από το Muppet Show αγαπήσαμε εμείς το κουκλοθέατρο, μορφή τέχνης της οποίας οι ρίζες φτάνουν ως την αρχαιότητα. Το κουκλοθέατρο δεν ήταν μόνο μέσο ψυχαγωγίας, αλλά αποτελούσε μέρος και ιεροτελεστιών. Από την αρχαία Αίγυπτο, όπου το κουκλοθέατρο καταπιανόταν και με θρησκευτικά θέματα ως τις υποσαχάριες κοινωνίες της Αφρικής για τις οποίες αποτελούσε μέρος τελετών (ακόμη και στη τελετή κυνηγιού), το ιαπωνικό bunraku και το dalang της Ινδονησίας αυτό το είδος του θεάτρου παραμένει ζωντανό μ’ εξαιρετικές παραστάσεις να λαμβάνουν χώρα ανά τον κόσμο.

Από το 2003 καθιερώθηκε ο εορτασμός του σήμερα, 21 Μαρτίου, τιμώντας ακριβώς τη θέση του στον ανθρώπινο πολιτισμό -ιδέα που προτάθηκε από την ομάδα κουκλοθέατρου Dzhivada Zolfagariho του Ιράν. Σήμερα κάτω από την ομπρέλα της UNIMA (Παγκόσμιας Ένωσης για τη Μαριονέττα) διοργανώνονται εκδηλώσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα σε όλο τον κόσμο σχετικά με τη μαριονέττα και το κουκλοθέατρο ενώ η ένωση έχει τοπικά κέντρα σε περίπου 80 χώρες. Σήμερα, το Ελληνικό Κέντρο της UNIMA έχει διοργανώσει κουκλοπαρέλαση, παραστάσεις και δρώμενα στο κέντρο της πόλης (πληρ. http://www.unimahellas.org) υπό τον τίτλο “Καλού, κακού κράτα μια κούκλα” καλώντας μας όλους να βρεθούμε στο Σύνταγμα κρατώντας τη δική μας κούκλα!

  • Διαβάστε το Διεθνές Μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Κουκλοθεάτρου 2015 από τον Behrooz Gharibpour 

«Ήμουν δέκα χρονών όταν παρακολούθησα την πρώτη μου παράσταση παραδοσιακού κουκλοθεάτρου. Ήμουν δέκα χρονών όταν ερωτεύτηκα τον «Μουμπάρακ»*, έρωτας που διαρκεί πάνω από μισό αιώνα καταλαμβάνοντας ακόμα το μυαλό και την ύπαρξή μου.

Ήμουν είκοσι χρονών όταν κυριευμένος από αυτό τον έρωτα, έψαξα κάθε πλατεία και σοκάκι της Τεχεράνης για να βρω τους παλιούς, κουρασμένους και ταλαιπωρημένους κουκλοπαίκτες και να τους ξαναφέρω πίσω στη ζωή, στους καλλιτεχνικούς κύκλους και στα μαθήματα τέχνης των πανεπιστημίων, με την ελπίδα ότι και άλλοι θα ερωτεύονταν τα είδωλά μου.

Εκείνο τον καιρό φανταζόμουνα ότι ήμουν ο μόνος στον κόσμο με αυτή την αγάπη, αλλά σύντομα αντιλήφθηκα πως όχι, και ταξίδεψα σε κάθε γωνιά της Γης για να ανακαλύψω την παγκόσμια γοητεία του κουκλοθεάτρου συναντώντας θαυμαστές του παντού, στην Ιταλία, στην Αγγλία, στην Ινδία, στην Κίνα, στη Ρωσία, στις ΗΠΑ, στη Γαλλία, στη Γερμανία και αλλού.

Ένιωθα έκσταση με την ανακάλυψη ότι όχι μόνο δεν ήμουν μόνος, -ένας ανάμεσα στα εκατομμύρια που αγαπούσαν το κουκλοθέατρο- αλλά επίσης ότι κι ο «Μουμπάρακ» ήταν μόνο ένας ανάμεσα σε δεκάδες κούκλες που για αιώνες χρησιμοποιούσαν την κωμωδία και τον σαρκασμό για να εμφυσήσουν ελπίδα και χαμόγελα στα πρόσωπα των ανδρών, των γυναικών και των παιδιών που βρίσκονταν συχνά σφιγμένοι από τον φόβο και τον πόνο σε έναν κόσμο γεμάτο πόλεμο, φτώχια, βία και ανέχεια.

Ωστόσο, δεν άργησα να συνειδητοποιήσω ότι οι συνάδελφοί μου στην ευρύτερη κοινότητα του θεάτρου περιφρονούσαν το κουκλοθέατρο θεωρώντας τους εαυτούς τους και τη θέση τους πολύ υψηλούς για να μπουν στον κόσμο του. Τότε ήταν που έβαλα στόχο να υπεραμυνθώ τον έρωτά μου, όπως ένας πολεμιστής θα υπεράσπιζε έναν θησαυρό, και να παραδώσω τη ζωή μου σε αυτό και στο άγνωστο.

Όλο και περισσότερο εκτίμησα τότε το κουκλοθέατρο ως μια γλώσσα τόσο πολυσχιδής και βαθειά, όσο και η πανάρχαια ικανότητά μας για χαρά και λύπη, μελαγχολία και ευτυχία. Κατάλαβα ότι κάθε κούκλα είναι μια συμβολική αναπαράσταση του κόσμου γύρω μας και μια αντανάκλαση κάθε ανθρώπου που έζησε πριν από εμάς. Κι έτσι κατανόησα γιατί ο  Omar Khayyam, ο διαπρεπής Πέρσης φιλόσοφος, μαθηματικός και ποιητής, ταύτισε  τον κόσμο του ανθρώπου με μια παράσταση κουκλοθέατρου στο θαυμάσιο εξάστιχό του:

images-2«Είμαστε οι κούκλες και η μοίρα ο κουκλοπαίκτης

Αυτό δεν είναι σχήμα λόγου, αλλά μια σοβαρή αλήθεια

Σε τούτο το θέατρο, η μοίρα τις κινήσεις μας καθοδηγεί

μέσα στην κασέλα της ανυπαρξίας, ένας-ένας εξαφανιζόμαστε.

Πίσω από τον μπερντέ βρίσκομαι εγώ κι εσείς,

μα όταν πέσει το πανί, εμείς θα είμαστε αμυδροί.»

Μέσα από τα ταξίδια μου, τη μελέτη και τις συζητήσεις με άλλους λάτρεις του κουκλοθεάτρου, μου έγινε σαφές ότι το νόημά του εκδηλώνεται με μια ποικιλία μορφών και προτιμήσεων στο μυαλό των διάφορων ερμηνευτών σε κάθε γωνιά της Γης, από τον Chikamatsu Monzaemon στους κουκλοπαίκτες των ναών και τους σικελούς μαριονετίστες, τη φαντασία και τη γλώσσα των Ινδονήσιων Dhalang ή την οπτική των διάφορων σκηνοθετών και παικτών σ’ όλο τον πλανήτη. Έτσι πείστηκα ότι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτή την πανάρχαια γλώσσα της κούκλας για να αντιληφθούμε κριτικά τον κόσμο γύρω μας και έτσι να προσελκύσουμε ακόμα περισσότερους θεατές στην παράσταση κι αυτοί με τη σειρά τους να αγαπήσουν αυτή την αρχαία μορφή τέχνης.

Έχω την πεποίθηση ότι η εφεύρεση του κουκλοθεάτρου είχε ένα μεταμορφωτικό αποτέλεσμα ανάλογο της εφεύρεσης του τροχού και τουλάχιστον μείωσε τις αποστάσεις και τα επικοινωνιακά χάσματα ανάμεσά μας. Αυτό πιθανά οφείλεται στο ότι ακόμα κι ένα βαθειά φιλοσοφικό έργο κουκλοθεάτρου έχει την ικανότητα να ξυπνά στις συνειδήσεις του κοινού ένα στοιχείο παιδικότητας με το οποίο απελευθερώνονται από τις αυταπάτες της ηλικίας και του χρόνου και ανακαλύπτουν έναν φανταστικό σύμπαν όπου αντικείμενα φτιαγμένα από ξύλο ή άλλα άψυχα υλικά, παίρνουν ζωή.

Ίσως η μεγαλύτερη ευθύνη κάθε καλλιτέχνη στο πεδίο του κουκλοθεάτρου, ανεξαρτήτου γλώσσας, εθνικότητας ή υπόβαθρου, είναι να ξυπνήσει αυτό το «παιδί» στις καρδιές των χιλιάδων συνανθρώπων μας που μολύνουν τον πλανήτη με αίμα και βία.

Το κουκλοθέατρο κι εμείς -οι θαυμαστές αυτής της προγονικής κληρονομιάς- είμαστε λοιπόν υπεύθυνοι να βοηθήσουμε να μειωθεί το κακό και η έχθρα στην ανθρώπινη οικογένεια, και να βοηθήσουμε τους άλλους να θυμηθούν την παιδική ηλικία, τις χαρές και τα υπέροχα όνειρά της…

images-3Σήμερα γιορτάζουν όσοι ξυπνούν το παιδί μέσα μας, όσοι αγαπούν το κουκλοθέατρο από καρδιάς: Χαρούμενη Παγκόσμια Ημέρα Κουκλοθεάτρου!»

 

 

 

 

Μελίνα Σιδηροπούλου

 

Στο Sunny Side σήμερα την τιμητική τους έχουν οι Χειροποίητες μαργιονέτες Cate & Levi!Η Cate & Levi διαθέτει και ένα εξαιρετικό App για κουκλοθέτρο, μπορείτε να το βρείτε εδώ: Cate and Levi Puppet Theater App.

13456236435034965bd2756-980x510

 

Comments

comments


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>